Skip to content

Manwerthwyr

 

Manwerthwyr

Ers 1 Hydref 2011, rhaid talu o leiaf 5c am fag untro lle bynnag y byddwch yn siopa yng Nghymru (gan gynnwys bagiau papur).

Cyflwynwyd y tâl am fagiau siopa untro er mwyn lleihau yn sylweddol nifer y bagiau siopa untro a ddefnyddir yng Nghymru. Mae’r tâl yn effeithio ar bob manwerthwr yng Nghymru, nid dim ond y rhai sy'n gwerthu bwyd.

Dylai’r tâl o 5c fod yn ddigon uchel i ddylanwadu ar ymddygiad defnyddwyr a lleihau nifer y bagiau a roddir am ddim heb roi pwysau diangen ar siopwyr na’u hatal rhag siopa pryd bynnag y mynnant.

Mae'n bwysig cofio nad oes rhaid i unrhyw un dalu'r tâl. Gall cwsmeriaid osgoi talu drwy ailddefnyddio'u bagiau.

Pam cyflwyno'r tâl?

Defnyddiwyd tua 350 miliwn o fagiau siopa untro am ddim yng Nghymru yn 2009 a hynny o'r archfarchnadoedd yn unig. Mae'r ffigur syfrdanol hwn yn cyfateb i 273 o fagiau i bob aelwyd ac nid yw'n cynnwys manwerthwyr ar y stryd fawr na busnesau bach.

Cytunodd Aelodau Consortiwm Manwerthu Prydain (BRC), gan gynnwys Tesco, Asda, Marks & Spencer, Co-op, Somerfield, Sainsbury a Waitrose, i lofnodi cytundeb gwirfoddol i fynd ati, erbyn mis Mai 2009, i leihau nifer y bagiau siopa untro a ddefnyddiwyd 50% (o'i gymharu â mis Mai 2006).

Cyhoeddwyd y canlyniadau yn haf 2009, gan ddangos gostyngiad o 49% yn nifer y bagiau siopa untro a gafodd eu defnyddio yng Nghymru. Dangosodd ffigurau Consortiwm Manwerthu Prydain ym mis Awst 2010 bod y targed gwirfoddol wedi’i gyrraedd yng Nghymru, ond bod pethau’n dechrau arafu.

Dyma pam y cyflwynodd Llywodraeth Cymru'r tâl.

Beth yw bag siopa untro?

Bag ar gyfer ei ddefnyddio unwaith yw hwn ac mae’n aml yn cael ei roi i chi i’ch galluogi i gludo’ch nwyddau adref a hynny am un daith siopa’n unig. Bagiau plastig yw’r rhain gan amlaf, ond weithiau ceir bagiau papur hefyd.

Pam lleihau nifer y bagiau siopa untro?

Rhywbeth cymharol ddiweddar yw’r bag siopa untro, ond mae bellach yn rhan o’n bywyd bob dydd. Y broblem yw mai dim ond unwaith rydyn ni fel arfer yn eu defnyddio ac felly, maen nhw’n mynd yn wastraff ac yn gallu achosi problem sbwriel.

  • Amcangyfrifir bod siopwyr y DU’n defnyddio 13,000 o fagiau siopa yn ystod eu hoes (Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig).
  • Mae 80% o siopwyr Prydain yn rhoi popeth mewn bagiau siopa am ddim. 
  • Yng Nghymru, mae hynny’n ryw 480 miliwn o fagiau plastig untro bob blwyddyn.
  • Mae hynny’n 150 o fagiau plastig am bob person!
  • Gan amlaf, caiff bagiau plastig eu gwneud o polyethylen, ac nid yw hwn yn fioddiraddadwy, h.y. yn pydru’n naturiol.
  • Ac yn ogystal â chymryd ynni ac allyriadau i’w gynhyrchu, gall pob bag plastig gymryd rhwng 500 a 1000 o flynyddoedd i bydru. 
  • Hyd yn oed os ydyn nhw’n pydru’n naturiol ac yn gallu cael eu compostio’n llawn, maen nhw’n dal i fod yn wastraff o adnoddau.

Yr hyn y gallwch chi ei wneud

Helpu eich cwsmeriaid i gofio

Un o’r prif broblemau yw ei bod yn hawdd i bobl anghofio mynd â’u bag amldro gyda hwy i siopa. Yn enwedig os nad oeddent wedi bwriadu mynd i siopa, neu os ydynt yn prynu pethau heblaw bwyd. Mewn holiadur yn 2005, roedd 45% ohonom yn honni ein bod wedi prynu Bag am Oes ond dim ond 13% sy’n ei ddefnyddio’n rheolaidd neu bob tro (Rhaglen Weithredu’r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau 2005).

Bydd ein deunyddiau ni i fanwerthwyr yn helpu i atgoffa’ch cwsmeriaid. Gallwch eu defnyddio fel a ganlyn:

  • Arddangos posteri i atgoffa pobl i beidio â chymryd bag untro ac i ddefnyddio bag amldro yn ei le; 
  • Arddangos taflenni ffeithiau yn nodi pam eich bod yn cymryd camau i leihau nifer y bagiau untro; a
  • Defnyddio sianeli radio a system tannoy’r siop i atgoffa cwsmeriaid i ailddefnyddio bagiau.

Gwnewch y bagiau amldro’n fwy deniadol ac anogwch pobl i’w hailddefnyddio

Gwerthwch fagiau amldro deniadol, cryf ac ymarferol, er mwyn rhoi digon o ddewis i’r cwsmeriaid:

  • Tynnwch y bagiau plastig a bagiau untro eraill ymaith o’r mannau talu, fel bod rhaid i’ch cwsmeriaid ofyn amdanynt; a
  • Rhowch gymhellion i’r cwsmeriaid sy’n dod â’u bagiau eu hunain i’r siop.

Canllawiau

I gael mwy o wybodaeth am bolisïau Llywodraeth Cymru ar fagiau siopa untro, ewch i wefan Llywodraeth Cymru.

Ym mis Gorffennaf 2013, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru astudiaeth ymddygiadol ar y defnydd a’r ailddefnydd o fagiau siopa untro.

Ewch i: Tudalennau gwe Llywodraeth Cymru ar fagiau siopa untro (dolen allanol)

Dolenni defnyddiol

Y Cynllun Craff am Wastraff 

Yma, cewch wybodaeth am ffyrdd eraill o leihau neu ailgylchu eich gwastraff.

Ewch i: wefan Cynllun Craff am Wastraff (dolen allanol)

Rhaglen Weithredu’r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau (WRAP) 

Mae WRAP yn helpu unigolion, busnesau ac awdurdodau lleol i leihau gwastraff ac i ailgylchu mwy.

Ewch i: wefan Rhaglen Weithredu’r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau (dolen allanol, Saesneg yn unig)

Consortiwm Manwerthu Prydain

Consortiwm Manwerthu Prydain yw’r gymdeithas fasnachu arweiniol sy’n cynrychioli manwerthwyr.

Ewch i: wefan Consortiwm Manwerthu Prydain (dolen allanol, Saesneg yn unig)